Nhiều chính sách mới liên quan lớn đến đời sống, kinh tế xã hội như: Mở rộng đối tượng thực hiện chứng thực; Điều chỉnh giấy tờ tùy thân khi thanh toán không dùng tiền mặt; Các trường hợp không bị coi là trốn đóng bảo hiểm xã hội  bắt buộc; Chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân… là những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2025.

1. Mở rộng đối tượng thực hiện chứng thực

Theo Nghị định 280/2025 có hiệu lực từ 1/11, trường hợp người dân đề nghị chứng thực mà cơ quan Nhà nước có thể khai thác thông tin, giấy tờ từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc các cơ sở dữ liệu khác thì phải sử dụng thông tin đó, thay vì yêu cầu người dân xuất trình bản chính, bản sao từ sổ gốc hoặc bản sao có chứng thực.

Chính phủ quy định các chủ thể có thẩm quyền chứng thực gồm: chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu; người được ủy quyền hoặc phân công làm nhiệm vụ chứng thực; công chứng viên của phòng công chứng, văn phòng công chứng; viên chức ngoại giao, viên chức lãnh sự của Cơ quan đại diện ngoại giao, Cơ quan đại diện lãnh sự và cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài.

Như vậy, so với quy định cũ, diện được phép thực hiện chứng thực được mở rộng thêm người được ủy quyền hoặc phân công làm nhiệm vụ chứng thực.

Chủ tịch UBND cấp xã có quyền chứng thực bản sao từ bản chính các giấy tờ, văn bản do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam; cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài; cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của Việt Nam liên kết với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp hoặc chứng nhận. Ngoài ra, có thể chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản; chữ ký của người dịch trong giấy tờ, văn bản tiếng nước ngoài dịch sang tiếng Việt hoặc ngược lại.

Chủ tịch xã cũng được chứng thực các giao dịch liên quan đến tài sản là bất động sản; giao dịch về quyền sử dụng đất; di chúc; văn bản từ chối nhận di sản; văn bản phân chia di sản là tài sản.

2. Điều chỉnh giấy tờ tùy thân khi thanh toán không dùng tiền mặt

Ngày 30/9/2025, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ký ban hành Thông tư 30/2025/TT-NHNN ngày 30/9/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 15/2024/TT-NHNN quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Thông tư 30/2025/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 18/11/2025.

Trong đó, Thông tư 30/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung khoản 10 Điều 3 Thông tư 15/2024/TT-NHNN quy định giấy tờ tùy thân dùng trong dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm:

- Đối với cá nhân là công dân Việt Nam: thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước hoặc căn cước điện tử.

- Đối với cá nhân là người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch: giấy chứng nhận căn cước.

- Đối với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam: hộ chiếu hoặc giấy tờ khác chứng minh được nhân thân do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp kèm theo thị thực nhập cảnh hoặc giấy tờ có giá trị thay thị thực hoặc giấy tờ chứng minh được miễn thị thực nhập cảnh; hoặc danh tính điện tử (thông qua việc truy cập vào tài khoản định danh điện tử mức độ 02) (nếu có).

Lưu ý: Giấy tờ tùy thân dùng trong dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt phải còn hiệu lực và thời hạn sử dụng trong quá trình sử dụng dịch vụ thanh toán.

3. Các trường hợp không bị coi là trốn đóng Bảo hiểm xã hội  bắt buộc

Ngày 16/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật bảo hiểm xã hội về chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm xã hội, có hiệu lực từ 30/11/2025.

Tại Điều 4 Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định các trường hợp không bị coi là trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp khi có một trong các lý do theo công bố của cơ quan có thẩm quyền về phòng, tránh thiên tai, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng, chống dịch bệnh là:

- Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

- Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

- Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

- Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.

Cơ quan bảo hiểm xã hội quản lý trực tiếp đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp có trách nhiệm xác định hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; áp dụng hoặc trình cấp có thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp.

4. Chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân

Nghị quyết 03/2025 của Hội đồng Thẩm phán có hiệu lực từ 01/11 quy định người bị kết án tử hình trước ngày 01/7/2025 mà chưa thi hành án sẽ được chuyển hình phạt sang tù chung thân nếu thuộc một số trường hợp. Đó là người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối hoặc bị kết án tử hình về một trong 8 tội đã được sửa đổi, bỏ án tử hình trong Bộ luật Hình sự sửa đổi được Quốc hội thông qua tại kỳ họp 9 giữa năm 2025.

Các tội này gồm: hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; gián điệp; phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; vận chuyển trái phép chất ma túy; tham ô tài sản; nhận hối lộ; và phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược.

Ngoài ra, người bị kết án tử hình về tội sản xuất hoặc mua bán trái phép chất ma túy cũng có thể được chuyển sang hình phạt tù chung thân nếu đáp ứng điều kiện về khối lượng, thể tích ma túy cụ thể và không có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên.

Đông Hà